Orhan Veliye Göre: NASRETTİN HOCANIN HAYAT HİKAYESİ NASIL OLMALI

Türk edebiyatının en büyük şairlerinden biri olan Orhan Veli KANIK, Nasrettin Hoca’nın fıkralarını şiirleştirerek  yayınladığı Nasrettin Hoca adlı kitabının önsözüne  gelen gelen eleştirileri  Nasrettin Hoca ve Yeni Adam yazısıyla cevaplamıştı.

Orhan Veli, “Bu önsözde hoca üstüne bir kaç söz söylemek gerekiyordu. Söyleyeceklerimi kendim uyduramazdım elbet. Sağa sola başvurdum;bir kaç kitap, bir kaç yazı okudum.Hoca’nın  hayatı hakkında fazla bir şey bilinmediğini, üstelik bilinenlerinde  pek biri birini tutmadığını gördüm. Bütün bunlardan başka Hoca’nın dilden dile dolaşan hikayelerini o bilgince yazılarda anlatılan Hoca’ya mal etmenin imkansız olduğunu anladım. Hikayelerine  bağlanamıyan hayatın hiç bir değeri olamıyacağını düşündüm. “Falanca vesikaya göre, falanca yılda, falanca yerde doğmuş; falanca vesikaya göre, falanca yılda, falanca yerde ölmüş” demedim de “Hikayelerine göre söyle bir adam olması gerekir.” dedim. Hoca’nın hayatı ile hikayelerini inceleyenlerden bir Fransız folklorcusu  da benim gibi düşünmüş; benim yaptığımı yapmış. Tuttum, onun sözlerinden de birkaç cümle aldım. Doğru bir iş olduğunu sanıyordum. Değilmiş meğer.” şeklinde anlatmış Orhan Veli.

Eleştirmenler, bir Frenk’in fikirlerine  takılıp kalacağına İsmail Hami  Danışmend’in yazısını okusaydın şeklindeki eleştirileri üzerine Orhan Veli, “Bir bilim meselesini bir milliyet meselesi haline getirmek için  daha haklı sebepler bulmak gerek. Çünkü  benim iki tek cümlesini aldığım Fransız  folklorcusu Edmond Saussey, İsmail Hami  Danışmend’in yanında, çok daha yerli, çok daha bize yakın. Kaldı ki İsmail Hami  Danışmend’in yazısında ileri sürülen fikirler de  Paris’te  Bibliotheque Nationale’de bulunan Fransızca bir Selçukname’den alınmış. Danışmend’in yüzyıllardır içimizde yaşayan  Nasrettin Hoca’yı Selçuk medeniyetinin Çobanoğulları hanedanına mal eden yazısına baş vurmak milli bir iş oluyor da, onun tıpkı bizim gibi anlayan  Fransız folklorcusunun yazısından bahsetmek gayri milli oluyor”şeklinde cevaplandırdı eleştirileri..

Bu yazıdanda anlaşılacağı gibi Orhan Veli’ye göre Nasrettin Hoca’nın hayatını  anlatırken onun hikayelerine dayandırılmalıdır. Nasrettin Hoca fıkralarına  bağlanamıyan bir hayat hikayesinin  hiç bir değeri olamayacaktır.

Kaynak:Orhan Veli,(1969), Denize Doğru, Varlık yayınevi,İstanbul. Sayfa 90-92