NASREDDİN HOCA’NIN MİRASININ KALDIĞI MESCİT

Hacı Ramazan Şirvani Mescidi, Nasreddin Hoca Medresesi harap olduktan sonra vakıf gelirlerinin bırakıldığı Akşehir’in tarihi mescitlerinden biri idi. Günümüzde bu mescidin Akşehir Çay mahallesindeki Yazıcı Mescidi olduğu söylenmektedir.

 Bu mescit Akşehir, Karamanlı hâkimiyetinde iken Şirvanlı Hacı Ramazan tarafından yaptırılmıştır. Bu mescidin giderleri için bir vakıf kurulmuştu. 1483 yılındaki kayıtlara göre vakfın tasarruflarını alan Hacı İbrahim oğlu Mehmet aynı zamanda mescidin imamlığını yapmaktaydı. Babası Hacı İbrahim Fakih’den bu görevi devralmıştı. İbrahim Fakih, fıkıh yani İslam hukuku alanında kendini yetiştirmiş bir İslam alimi idi. Ayrıca mübarek topraklara giderek hacı olmuştu. Mescidin imamlığını oğlu Mehmet’e bırakmıştır.

1476 ve 1483 yılı kayıtlarına göre “Hacı Ramazan Şirvani Mescidi Vakfı” gelirleri şunlardı:

1)Bezirhane’nin bir dönümlük arazisinden alınanlar:15.Yüzyılda Akşehir’de bulunan mahallelerden biri de Bezirhane Mahallesi idi. Bu mahalle daha sonraki yıllarda Çay Mahallesine katılmıştı. Yabani keten tohumlarından elde edilen Bezir yağı camilerdeki kandillerde kullanılıyordu. İşte bu yağların elde edildiği imalathanenin bahçesi gelirleri vakfa bırakılmıştı.

2)İsmail’in elinde olan iki ev ve bahçe arazileri: 20 Akçe.  Akşehir’deki

Bezirhane Mahallesi’nde yaşayan İsmail,  Halil’in oğludur.

            3) Ali Paşa’nın olan ahır arazisi dönüm, dönüm: Akşehir’deki Bezirhane Mahallesi’nde yaşayan Ali Paşa, Hacı Mehmet’in oğludur. Hacı Mehmet en az bir çiftlik genişliğindeki toprağı ekip biçerek yılda bir kez toprak vergisi vermekte idi.

              4) Yaycı Durmuş’un duvarla sınırlandırılmış avlusu olan evi: senelik ; 24 akçe.  Yay yapıp satan Durmuş, İsmail’in kardeşi, Halil’in oğlu idi. Kutsal topraklara giderek hac farizasını yerine getirmişti.

             5) Mustafa ve devamlı ortaklarının(Baki’nin) ev arazileri:  5 dönüm, senelik 12 akçe

            6) Kozağaç Köyünde bağ bir dönüm senelik:30 akçe

 7) Ahmet’in Su kuyusu olarak bilinen arazisi senelik: 60Akçe. Ahmet,  Bezirhane mahallesinde Muarrif olarak biliniyordu. Yani mahallenin muezzini idi. Aynı zamanda tercümanlık yapıyordu. Kuyusundan çıkardığı suyu para ile satarak gelir elde ediyordu.

     8) Sırmakeş’ın elindeki bağ arazisi: Gümüşleri çeşitli kalınlıkta teller haline getiren Sırmakeş, sahip olduğu bağdan elde ettiği gelirden vakfa bırakıyordu. Sırmakeş oğlu Mahmut aynı uygulamayı sürdürmüştür. Mahmut’un yanında hiç toprağı  bulunmayan oğlu Seydi yaşıyordu.

                9)  Mezit’in elindeki dükkân arazisi: Bezirhane Mahallesi’nde yaşayan Mezit, Halit’in oğlu idi.

             10) Saraç Halil oğlu tasarrufundaki ev ve bahçe: Aslı siraç olan ve gece aydınlatması için kandil, yağ ve mum gibi malzemeleri satan Halil’in 1466 yılı kayıtlarında İsmayil ve Durmuş isimli iki oğlu vardı.

11- Hacı Paşa Yiğit tasarrufundaki ev ve bahçe: Kutsal topraklara giderek hacı olan Paşa Yiğit’in babasının adı Ali idi.

12- Dabak Hacı tasarrufundaki ev ve bahçe: 1466 yılı kayıtlarına göre Bezirhane Mahallesinde oturan Dabak yani Derici Hacı’nın adı Davut idi. Bu kişinin ev ve bahçe kiraları Hacı Ramazan Şirvani Mescidi’ne veriliyordu.

13) Rana ve Yapıcı oğlu tasarruflarındaki ev ve bahçelerin arazileri: Seydi Mahmut Hayran Mahallesinde oturan Rana Hatun dul bir bayan idi. Yine aynı mahallede Yapıcı oğlu Süleyman oturuyordu. Her ikisinin evi ve bahçesi gelirlerinden vakfa veriliyordu. 1483 yılında bütün bu ev ve bahçelerden 34 akçe alınıyordu.

14) Kervansaray’ın ön tarafındaki dükkânların arazileri 3 dönüm senelik: 35 akçe, Akşehir’de bu kervansaraylar otel görevi görüyordu.

15- Yenice ‘de  süpürge yapım iş yeri:.senelik 15 akçe, Doğanhisar yakınlarında olan bu köy o devirde Kıreli’ye bağlı idi.

16- Sağrıcı Vakfı Dükkanı:  Ölü hayvanları soyan kişilere sağrıcı deniliyordu. Bu kişiler deriden elde ettikleri gelirden mescidin aydınlatmasını sağlayan kandil yağı için senelik:30 akçe veriyorlardı.

17- Ortak Bağ: senelik;120 akçe, Akşehirli birkaç kişinin bir araya gelip beraberce üzüm yetiştirdiği bu bağdan Şirvanci Mescidi’ne belli bir para veriliyordu.

18- Derici Dükkanı arazisi: senelik:10 akçe.  O devirde Akşehir’in çay kenarındaki Bezirhane Mahallesi’nde sıra halinde tabak(derici) dükkânları vardı. Bunlardan biri de Tabbak Hıdır’a aitti. O da mescide senelik gelirlerinden 10 akçe veriyordu.

19-  Berber Ferid’in dükkanı: bir kapı senelik:20 Akçe. 1483 yılında bu berber dükkanını çalıştıran  Ferid 20 akçe ödemekteydi.

20- İsmail Bey ve Hızır Elyas elindeki dükkânlar: Bu dükkanları 1483 yılında Karaboyacı ve Üveys çalıştırmaktaydı. Karaboyacı senelik 20 akçe verirken Üveys 15 akçe mescit vakfına ödeme yapıyordu.

21- Yukarıda adı geçen mescide sonradan eklenen eski defter uyarınca Mevlana Nasreddin (Allah(C.C.)’ın rahmeti ve bereketi üzerine olsun) Medresesi Vakfı gelirleri de bırakılmıştır.

Hacı Ramazan Şirvani Mescidi, 1476 tarihinde bağ, bahçe, ev dükkân yerlerinden müteşekkil 14 parça mevkuftan 372 akçe geliri mevcuttur. 1483 tarihinde mevkuf sayısı 19, geliri ise 498 akçeye yükselmiştir. 1500 tarihinde 462 akçe, 1524 tarihinde 400 akçe, 1584 tarihinde 490 akçe geliri kaydedilmiştir.